حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

579

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

همچنين چند سهم از قريهء هنبرد « 1 » و اندريقان و كارچه از برآىء او ، از ورثهء مزاحم بن على اشعرى « 2 » بخريدند ، و بيست هزار درم از برآىء او قسمت كردند ، و بذو دادند » . و از غير أبى على روايتست ، كه : « جون عرب قم به أبى جعفر محمّد بن موسى پيغام فرستادند ، كه ترا از همسايكىء ما بيرون مىبايد رفتن ، او برقع از روىء برانداخت ، و ايشان او را بشناختند « 3 » .

--> ( 1 ) . هنبرد ( يا هنبر ) و كارجه و اندريقان ، از روستاهاى طسوج طبرش ( يا طبرس / تفرش ) مىباشد ، اين طسوج شامل روستاى متعددى بود و هست ، كه در جنوب غربى قم واقع مىباشند . ( 2 ) . مزاحم بن على اشعرى ، يكى از اعيان و متمكنين و ثروتمندان قم ، از خاندان سعد بن عبد اللّه اشعرى در قرن دوم هجرى ، درباره زندگانى او هيچ گونه اطلاعاتى در منابع تاريخى نيامده است ، تنها مصنّف تاريخ قم در سه نوبت از او ياد كرده است ، آن هم به مناسبت يادكرد املاك او ، دو نوبت درباره كوشك مزاحم ( جوسق مزاحم ) كه ظاهرا در مشرق رودخانه قم و روبروى روستاى كميدان قرار داشته ، و از كاخهاى معروف قم در آن دوره بشمار مىرفته ، و از موقعيت آن همه مردم آگاه بوده‌اند . و در نوبت سوم از خريد چندين سهم از روستاهاى كه از آن مزاحم بوده ، و پس از او به ورثه او رسيده است ، ليكن روستاها همچنان به نام مالك مشهور و سرشناس او شهرت داشته است ، اين سهام را رؤساى عرب در قم از ورثه مزاحم خريده و به خدمت محمّد بن موسى مبرقع تقديم داشتند . ( 3 ) . اقدام قمّيان به تقاضاى بيرون رفتن أبو جعفر محمد بن موسى از قم ، و دورىنمودن او از همسايگى ايشان ، بويژه آنكه اين تقاضا از سوى عرب قم مطرح گرديده ، بسيار عجيب و سؤال برانگيز است ، عرب كه همواره به ميهمان‌نوازى و پناه‌دادن به غريب ، و دفاع از مظلوم شهرهء آفاق بود ، بويژه عرب قم كه براى حفظ اعتقادات شيعى ، و نجات از ظلم واليان بنى اميّه سختى هجرت را به جان خريدند و بهمراه وابستگان خود به قم هجرت كردند ، و همواره پذيراى آوارگان و فراريان از عراق و حجاز و شام بودند ، و دهها تن از آنان - بخصوص علويان - را با روى گشاده پذيرفته و به آنان خانه و پناهگاه دادند ، چگونه است كه از امام‌زاده صحيح النسبى همچون محمّد بن موسى تقاضاى دورى از قم را مىكنند ؟